czwartek, 17 sierpnia 2017

(126) Szkółka: Równy zapach

Zapach muszkatu itp.

Uwaga. Zapach równy to taki, który czasami jest przyjemny, a czasami nieprzyjemny. Jest to zatem taki zapach, który jest nieprzeważający. Natomiast zapach nierówny to przeważający. W zapachu nierównym jest różnica zapachu przyjemnego i zapachu nieprzyjemnego (ohydnego).

To według wyjaśnienia nauczyciela Purnawardana (Puravardhana, tyb. lopon (slob dpon) Kangła Pelpa (Gang ba sPel pa), IX/X w. po n. Chr.), zawartego w buddyjskim Przekładzie Objawienia, Tendziur (bsTan 'gyur), tom 81 (wyd. dPe bsdur ma), Pekin 2006-2009: Chos mngon pa'i mdzod kyi 'grel bshad mtshan nyid kyi rjes su 'brang ba zhes bya ba (Wyjaśnienie «Skarbca jasnego słowa» o nazwie «Naśladowanie określenia», sanskr. Abhi dharma koṣa ṭīka lakṣaṇa syānusari nāma), s. 71.

Myślę, że przekładając te wyrażenia na język potoczny, możemy tu mówić o zapachu niewyraźnym (równy) i wyraźnym (nierówny).

wtorek, 15 sierpnia 2017

Nie panteizm

Ziemia zamieszkuje w wodzie,
woda w powietrzu, powietrze w niebie.
Niebo nie przebywa w powietrzu,
w wodach i w obszarze ziemi.
Tak skupiska, usposobienia, władze
polegają na czynach i namiętnościach.
Czyny i namiętności przebywają zawsze
w nieprzykładnej czynności umysłowej.
Nieprzykładna czynność umysłowa
zamieszkuje w czystości duszy.
Słowa, własność duszy,
nie przebywają jednak we wszystkim.

Lonkcienpa (kLong chen pa, 1308-1364) podaje te zdania w swoim wyjaśnieniu do Yid bzhin rin po che'i mdzod (Skarbiec klejnotów marzeń), podając, że pochodzą one z dzieła Theg pa chen po rgyud bla ma (Duchowny dziedzictwa wielkiego postępowania).
Źródło: Theg pa chen po'i man ngag gi bstan bcos yid bzhin rin po che'i mdzod kyi 'grel pa padma dkar po zhes bya ba (Wyjaśnienie «Rozprawy o wymowie wielkiego postępowania: Skarbca klejnotów marzeń», nazwane «Biała lilia»), Gangtok 1983, s. 152.
Przekład z tybetańskiego: Jakub Szukalski.

ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱུད་བླ་མ་ལས།

ས་ནི་ཆུ་ལ་ཆུ་རླུང་ལ།
།རླུང་ནི་མཁའ་ལ་རབ་ཏུ་གནས།
།མཁའ་ནི་རླུང་དང་ཆུ་དག་དང༌།
།ས་ཡི་ཁམས་ལ་གནས་མ་ཡིན།
།དེ་བཞིན་ཕུང་པོ་ཁམས་དབང་རྣམས།
།ལས་དང་ཉོན་མོངས་དག་ལ་བརྟེན།
།ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཚུལ་བཞིན་མིན།
།ཡིད་ལ་བྱེད་ལ་རྟག་ཏུ་གནས།
།ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་ཡིད་བྱེད་ནི།
།སེམས་ཀྱི་དག་པ་ལ་རབ་གནས།
།སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཆོས་རྣམས་ནི།
།ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་གནས་མ་ཡིན
།ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ།

ཞེས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི མན་ངག་གི་བསྟན་བཅོས་ཡིད་བཞིན་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་པདྨ་དཀར་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་བྱུང་ངོ་།

czwartek, 10 sierpnia 2017

sobota, 22 lipca 2017

(117) Szkółka: Zewnętrzny dźwięk niepostrzeżony czuciem

Dźwięk ognia i wody, dźwięk bębna i dzwonka itp.

Uwaga. To czucie w obecnym ujęciu nie oznacza czucia uchem, a czucie duszą. Mówiąc więc o wewnętrznym dźwięku postrzeżonym czuciem, możemy rozumieć słowa ze znaczeniem, a w przypadku zewnętrznego dźwięku niepostrzeżonego czuciem – słowa bez znaczeń. To tak jakby dźwięki duchowe i żywiołowe, dźwięki myślowe i zmysłowe, dźwięki nadprzyrodzone i przyrodzone.

Takie jeszcze rozumienie określeń: postrzeżony czuciem (shes pas zin pa) i niepostrzeżony czuciem (shes pas ma zin pa) – zauważony i niezauważony, pojęty i niepojęty.

poniedziałek, 17 lipca 2017

(116) Szkółka: Wewnętrzny dźwięk postrzeżony czuciem

Słowo syna człowieczego i głos smoka itp.

Uwaga. Słowo przełożone jako syn człowieczy to tyb. ciebu (skyes bu), odpowiednik sanskryckiego purusza (purua). Oba te określenia oznaczają albo człowieka, albo istotę duchową, kogoś na podobieństwo Boga (por. hebr. bar ĕnāš, ḇen adam, gr. ho hyios tu anthrōpu). Pozwolono sobie na takie tłumaczenie z dwóch względów – znaczeniowego i językowego. Znaczeniowo już powiedziano, że oznacza albo człowieka albo istotę duchową. Językowo pierwszy człon cie (skyes) oznacza stworzonego lub człowieka, a drugi człon pu (bu)dziecko albo syna.

Jeszcze uwaga odnośnie głosu smoka ('brug sgra). To określenie równie dobrze można przełożyć jako dźwięk pioruna albo zwyczajnie grzmot. Tutaj jednakże ze względu znaczeniowego, ponieważ mowa jest o dźwięku wewnętrznym, postrzeganym przez czucie, słowo druk ('brug) odczytujemy jako smok (jedno ze znaczeń słowa 'brug) i rozumiemy tego smoka jako nieczystego ducha, wroga człowieka.

piątek, 14 lipca 2017

Nieustraszoności

Cztery nieustraszoności świętych są takie:

nie bać się znającego wszystkie słowa,
nie bać się objawiającego wszystkie słowa,
nie bać się wejść na nieciemną drogę,
nie bać się trwać w poznaniu wyczerpanym ze skażeń.

Thabs sna tshogs kyis 'dul ba'i mdor bsdus chen po (Wielkie streszczenie pokuty na rozmaite sposoby) w bsDus pa'i rgyud kyi rgyal po Dus kyi 'Khor lo'i 'grel bshad rtsa ba'i rgyud kyi rjes su 'jug pa stong phrag bcu gnyis pa Dri ma med pa'i 'od ces bya ba (Król zebranych dziedzictw. Dwanaście tysięcy zastosowań zasadniczego dziedzictwa wyjaśniającego Koło Czasu (Kalaciakra), o nazwie «Nieskalane światło»), z kanonu świętych pism buddyjskich, Kandziur (bKa' 'gyur), t. 100, wyd. dPe bsdur ma, Pekin 2006-2009, s. 258. Przekład z języka tybetańskiego: Jakub Szukalski.

།སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་མི་འཇིགས་པ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། 

ཆོས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་དང་།
ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོན་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་དང་།
སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་ལམ་དུ་འཇུག་པ་ལ་མི་འཇིགས་པ་དང་།
ཟག་པ་ཟད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་པ་ལ་མི་འཇིགས་པའོ།

བསྡུས་པའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་འགྲེལ་བཤད་རྩ་བའི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་པ་དྲི་མ་མེད་པའི་འོད་ཅེས་བྱ་བ་ལས་བྱུང་ངོ༌།

czwartek, 29 czerwca 2017

środa, 28 czerwca 2017

(109) Szkółka: Widok kształtu

1-2. Długi i krótki (ring ba dang thung ba gnyis)
3-4. Wysoki i niski (mtho ba dang dma' ba gnyis)
5-6. Okrągły i kanciasty (zlum po dang gru bzhi gnyis)
7-8. Składny i nieskładny (cha legs pa dang cha ma legs pa gnyis)

Uwaga. W przypadku wyrazu kanciasty w języku tybetańskim podane jest słowo truśi (gru bzhi), co dosłownie znaczy czworokąt, kwadrat. Tutaj, ze względu znaczeniowego zamiast czworokątny, kwadratowy wybrano słowo kanciasty, które obejmuje także trójkąty i inne wielokąty.

Widok kształtu (dbyibs kyi gzugs) w obecnym rozdziale został nazwany widokiem kształtnym (dbyibs gzugs).

piątek, 23 czerwca 2017

(108) Szkółka: Barwy poboczne

1-2. Barwa światła i mroku (snang ba dang mun pa'i kha dog)
3-4. Barwa słońca i cienia (nyi ma dang grib ma'i kha dog)
5-6. Barwa pyłu i mgły (rdul dang khug sna'i kha dog)
7-8. Barwa obłoku i dymu (sprin dang du ba'i kha dog)
9. Barwa mieszana ('dres 'chol gyi kha dog)

Co do tej ostatniej, Nima Tenzin (Nyi ma bsTan 'dzin) pisze: „Dziewięć z barwą mieszaną omówioną rzeczowo w Skarbcu (mDzod)”; co oznacza, że wyliczenie posiada osiem barw pobocznych, ale pismo o nazwie Skarbiec dodaje do tego barwę dziewiątą. Nima Tenzin pisze dalej: „Inni dla łatwego zrozumienia mówią, iż barwy mieszane to zielony, żółtoczerwony i tym podobne”.

czwartek, 22 czerwca 2017

(107) Szkółka: Barwy podstawowe

1. Biała (dkar po)
2. Czarna (nag po)
3. Czerwona (dmar po)
4. Niebieska (sngon po)
5. Żółta (ser po)

Skarbiec (mDzod) mówi: „Pięć rodzajów barw i szósta mieszana ('dres 'chol)”, gdzie mieszana jest barwą poboczną.

Ze względu na powyższe wyjaśnienie Nimy Tenzina (Nyi ma bsTan 'dzin), w którym barwa mieszana ('dres 'chol gyi kha dog) zrównana jest z barwą poboczną (yan lag gi kha dog), wydaje się rozsądne porównanie także barwy pobocznej z powszechnie przyjętym pojęciem barwy pochodnej albo drugorzędnej. Jednak dalsze wyliczenie barw pobocznych pokazuje, że takie porównanie nie jest zupełnie oczywiste czy uzasadnione.

(106) Szkółka: Widok barwy

1. Barwy podstawowe (rtsa ba'i kha dog)
2. Barwy poboczne (yan lag gi kha dog)

Inne możliwości tłumaczenia: barwy zasadnicze i barwy odgałęźne itp.

sobota, 17 czerwca 2017

piątek, 16 czerwca 2017

(104) Szkółka: Bliskoznaczność środowiska widoku

Środowisko widoku (gzugs kyi skye mched) i widoki będące w wewnętrznym zestawieniu pięciu znaczeń (don lnga'i nang tshan du gyur ba'i gzugs) to równoznaczniki.

Uwaga. Pięć znaczeń (don lnga) może oznaczać widoki, dźwięki, zapachy, smaki i dotyki, ale także pięć narządów, czyli serce, płuca, wątroba, śledziona i nerki. Ogólnie więc w pojęciu widoków będących w wewnętrznym zestawieniu pięciu znaczeń rozumiemy widoki zmysłowe albo widoki związane z postrzeganiem zmysłowym.

poniedziałek, 5 czerwca 2017

wtorek, 30 maja 2017

(100) Szkółka: Bliskoznaczność żywiołowości

Widok skutku ('bras gzugs) i żywiołowość ('byung 'gyur) to równoznaczniki. 
 
Wybór ze „Skarbca” (mDzod Kun btus) mówi: „dziesięć widoków skutku uczynionych w przyczynie wielkich żywiołów ('byung chen rgyur byas 'bras gzugs bcu).

(99) Szkółka: Określenie żywiołowości zaistniałej w znaczeniu zewnętrznym ཕྱི་དོན་དུ་གྱུར་བའི་འབྱུང་འགྱུར།

Taka materia w znaczeniu zewnętrznym, która jest odpowiednim widokiem skutku powstałego w oparciu o własną przyczynę żywiołu (tzn. własną przyczynę, którą jest żywioł).
(phyi don bem po gang zhig/ rang rgyu 'byung ba la brten nas byung ba'i 'bras bu'i gzugs rung)

wtorek, 9 maja 2017

(91) Szkółka: Bliskoznaczność żywiołu

Widok przyczynowy (forma przyczynowa) i żywioł to równoznaczniki, ponieważ w Zbiorze opowieści (mDo 'dus) powiedziano, że „widok przyczyny to cztery żywioły”. [Zbiór opowieści oznacza żywot Tonpy Szenraba]

piątek, 28 kwietnia 2017

(84) Szkółka: Bliskoznaczność materii

Podstawa dla obrazowego widoku (idealnej formy) (snang ba gzugs kyi gzhi), oraz skupisko widoku (formy) (gzugs kyi phung po) to równoznaczniki materii.

Na tym miejscu warto zwrócić uwagę na podobieństwo do myśli Arystotelesa, gdzie materia wyjaśniana jest w zestawieniu z formą i uważana jest za rodzaj podłoża (substrat). Możliwe, że te pojęcia przeniknęły do kultury Dalekiego Wschodu ze świata arabskiego, będącego pod dużym wpływem filozofii arystotelesowskiej. Buddyjscy uczeni posługujący się tymi pojęciami, tacy jak Wasubandhu, Saraha i różni przedstawiciele wielkiego postępowania (mahajana), prowadzili swą działalność długo po Arystotelesie i w swoim nauczaniu mogli czerpać z jego pojęć. Zastanawiające jest, czy podobne nawiązania można znaleźć w myśli Buddy Siakjamuniego. Może nie bez znaczenia jest skojarzenie niektórych uczonych, łączące postać Buddy Siakjamuniego z greckim filozofem Ammoniosem Sakkasem (Ἀμμώνιος Σακκᾶς).

Posąg Buddy z wyraźnymi znamionami sztuki greckiej,
znaleziony na ziemiach obecnej prowincji Logar w Afganistanie

czwartek, 20 kwietnia 2017

Poza przyczyną i skutkiem

Błędny głos przyczyny i skutku
nie jest treścią ćwiczenia niesądzenia.

Bdud rtsi lnga'i rang bzhin dngos grub chen po nye ba'i snying po/ bam po chen po brgyad pa (Bliskie źródło wielkiej doskonałości własności pięciu balsamów: osiem wielkich działów), wyd. Krung go'i Bod Rig pa'i dPe skrun khang (tzw. dPe bsdur ma), t. 103, Pekin 2006-2009, s. 561-562. Z tybetańskiego kanonu świętych pism buddyjskich (Kandziur).

Przekład z tybetańskiego: Jakub Szukalski.

།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་འཁྲུལ་པའི་སྒྲ།
།མི་རྟོག་སྦྱོང་བའི་ཡུལ་མིན་ནོ།

བདུད་རྩི་ལྔའི་རང་བཞིན་དངོས་གྲུབ་ཆེན་པོ་ཉེ་བའི་སྙིང་པོ། བམ་པོ་ཆེན་པོ་བརྒྱད་པ༌ལས་བྱུང་ངོ༌

poniedziałek, 10 kwietnia 2017

środa, 5 kwietnia 2017

(79) Szkółka: Skutek nadprzyrodzony བླ་མེད་ཀྱི་འབྲས་བུ།

Doskonale dokonywany i wybitny.
(bsgrub pas 'grub cing phul tu phyin pa ste)

Uwaga. Trudny jest właściwy i jednoznaczny przekład powyższego zdania. Inne możliwości tłumaczenia: Wykonywany przez wykonanie i wybitny/Osiągany przez osiągnięcie i doskonały (słowo oddane jako wybitny może być także rozumiane jako doskonały). Można zauważyć, że skutek ten związany jest z doskonałością i spełnionym dziełem.

Określone (przykład):
Ostateczności zaniechania i zrozumienia.

Zaniechanie i zrozumienie jest tym, co określa świętego, czyli buddę (tyb. sangs rgyas).

Te wyjaśnienia skutku pochodzą z Wyjaśnień „Skarbca” (mDzod 'grel) Czcigodnego Pana (rJe Rin po che), czyli Niame Sieraba Dzialcena (mNyam med Shes rab rGyal mtshan, 1356-1415). Poza tym, gdzie indziej, jak podaje Nima Tenzin, jest jeszcze mowa o skutku oderwania (bral ba'i 'bras bu) i taki przykład: „Prawda ustanku osiągnięta siłą rozmyślania na drodze itp.” (lam sgom stobs kyis thob pa'i 'gog bden lta bu'o). Prawda ustanku ('gog bden) oznacza jedną z czterech prawd – tę, która mówi o ustaniu cierpienia albo jego końcu. Droga (lam) również należy do jednej z czterech prawd.

wtorek, 4 kwietnia 2017

sobota, 1 kwietnia 2017

Obecność

Oczyszczać się i spotykać jak najczęściej
bez obaw i oczekiwań,
prosić o błogosławieństwo i czekać,
patrzeć na to, co się wydarza.

Działanie jest niespodziewane,
więc nie wyobrażaj sobie zbyt wiele.
Jedno wezwanie, jeden ogólny obraz, jedna obecność.
Nic szczególnego.
Zostaw to takim, jakie jest,
i pozwól przepływać wszystkiemu.

piątek, 31 marca 2017

Moc wcielenia

Dla istot nauczyciel z Oddijany, Padmasambhawa (Liliorodny), wcielił się z kłącza lilii.

Rdo rje rtse mo'i rgyud (Dziedzictwo szczytu zdrowia albo czubka pioruna), ze Zbioru Dziedzictw Starszyzny, Ningma Dziu Bum (rNying ma rGyud 'Bum), nr 687, dPal brtsegs t. 44, Pekin 2009, s. 80. Przekład z tybetańskiego: Jakub Szukalski.

།འགྲོ་བའི་དོན་དུ་ཨུ་རྒྱན་གྱི་སློབ་དཔོན་པདྨ་འབྱུང་གནས་པདྨའི་སྡོང་པོ་ལས་སྤྲུལ་ལོ།

ཞེས་རྡོ་རྗེ་རྩེ་མོའི་ རྒྱུད་ལས་བྱུང་ངོ༌།

środa, 29 marca 2017

(77) Szkółka: Skutek mocy དབང་གི་འབྲས་བུ།

Taki skutek, który utworzony jest siłą okoliczności.
('bras bu gang zhig/ rkyen gyi stobs kyis grub pa ste)

Lepsze plony przez rozesłanie ciasta itp.

Tutaj mowa o obrzędzie, w którym poświęca się rodzaj ciasta nazywany tormą (gtor ma). W tym zdaniu1 wyraz „tor” (gtor) raczej nie odnosi się do rozsypywania. Karmapa VIII, Micio Dordzie (Mi bskyod rDo rje, 1507-1554) podał takie wyjaśnienie skutku mocy:2 „Przez zabójstwo powstają trudności z jedzeniem, piciem i trawieniem, rozchorowanie itp.” Niame Takpo (mNyam med Dwags po, ur. 1079) opisując ten skutek, powiedział:3 „Przez zaniechanie zabójstwa, rzeczy będą wzrastać na dobrym i potężnym miejscu itp.”

1  gTor sbyin btang bas lo tog legs pa lta bu'o.
Shes rab kyi pha rol tu phyin pa'i lung chos mtha' dag gi bdud rtsi'i snying por gyur pa gang la ldan pa'i gzhi rje btsun mchog tu dgyes par ngal gso ba'i yongs 'du sa brtol gyi ljon pa rgyas pa, Karma Leksheyling, Swayambhu, Kathmandu 2012.
mNyam med Dwags po'i zhal lung w Chos tshan sna tshogs, Karma Leksheyling, Swayambhu, Kathmandu 2012.

wtorek, 28 marca 2017

(76) Szkółka: Skutek zgodny z przyczyną རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ།

Taki skutek, który utworzony jest zgodnie z własną przyczyną i rodzajem.
('bras bu gang zhig/ rang gi rgyu dang rigs mthun par grub pa ste)

Ten, kto wcześniej postępuje prawo, staje się prawym itp.

Uwaga. W wyjaśnieniu tego skutku można zauważyć pewne podobieństwo do przyczyny współuczestniczącej.

poniedziałek, 27 marca 2017

Rozpatrzenie określenia Tathāgata तथागत । དེ་བཞིན་གཤེགས་པ།

1. Nazwa sanskrycka i palijska
   a. człon tathā
   b. człon gata
2. Nazwa tybetańska
   a. człon de bzhin
   b. człon gshegs pa
3. Porównanie z pojęciem istoty
   a. sanskryckie gati
   b. tybetańskie 'gro ba
4. Rozumienie gshegs pa i 'gro ba jako istota
5. Porównanie z cerkiewnosłowiańskim chodataj
6. Znaczenie tathatā
7. Tłumaczenie tathāgata (de bzhin gshegs pa) w oparciu o znaczenie istoty
8. Tłumaczenie tathāgata (de bzhin gshegs pa) w oparciu o znaczenie chodzenia
9. Tłumaczenia obrazowe, nieścisłe
10. Tłumaczenia różnych zdań z wyrazem i o wyrazie tathāgata
11. Krótkie odniesienie do chrześcijaństwa

   Wszystkim obecnym – pozdrowienie!

   Tutaj rozpatrzymy tłumaczenie określenia, jakiego Budda Siakjamuni często używał w odniesieniu do samego siebie. Określenie to w swojej postaci tybetańskiej było także stosowane w odniesieniu do Buddy Szenraba. Rozpatrujemy tutaj wyraz tathāgata (tyb. de bzhin gshegs pa), ponieważ często stosowane jego tłumaczenie jako Tak-Odeszły (ang. Thus-Gone-One) okazuje się niewystarczające i źle brzmiące. Jest ono niewystarczające, ponieważ zawęża znaczenie członu gata jedynie do chodzenia w postaci odchodzenia, podczas gdy wyraz gata może być także rozumiany jako nazwa dla chodzenia, przychodzenia, a także dla bycia lub istoty. Tłumaczenie Tak-Odeszły jest także źle brzmiące, ponieważ brzmi sztucznie i ma niewiele wspólnego z żywym językiem. Trzeba tu mieć na uwadze, że słowo to było używane przez Buddę w żywej mowie. Jeśli my próbowalibyśmy posługiwać się takim Tak-Odeszłym, narazilibyśmy się na trudności wypowiedzi, dziwactwo i nieporozumienia. Nie jesteśmy w stanie przyjąć tak dziwacznego wyrazu i dlatego poszukujemy tłumaczenia lepszego, rozważając różne możliwości.
   Pierwszy człon wyrazu, tathā oznacza tak, właśnie lub zaiste, zaprawdę. Można więc także sprowadzić to słowo do tego znaczenia prawdziwie, pewnie. Drugi człon wyrazu gata oznacza odeszły albo przyszły w znaczeniu przybyły, ten, który przyszedł, a także chodzony, chodzenie itp.
   Podobne znaczenia przedstawia wyraz tybetański deśin siekpa (de bzhin gshegs pa), odpowiednik palijskiego i sanskryckiego tathāgata. Deśin (de bzhin) oznacza taki, taki sam, właśnie taki, i jest to odpowiedź na pytanie ćiśin (ji bzhin) czyli jaki. Siekpa (gshegs pa) oznacza chodzący, odchodzący, przychodzący itp., ale może oznaczać również istotę lub byt, co zaraz wykażemy.
   Pojęcie istoty jako kogoś istniejącego i czegoś istniejącego pojawia się zarówno w wyrazie sanskryckim gati, jak i w wyrazie tybetańskim droła ('gro ba), które to dwa wyrazy w użyciu są stosowane przede wszystkim na oznaczenie istot żyjących, stworzeń, i są związane z omawianym tutaj wyrazem tathāgata/deśin siekpa. Owo gati i droła oznacza dosłownie chodzący, ale znaczeniowo istota.
   Znaczenie istoty zauważamy także w naukowym wyrażeniu pokrewnym sanskryckim sarvatraga i tybetańskim kuntu droła (kun tu 'gro ba) albo w skrócie kundro (kun 'gro) – oznaczającym wszechobecność. W znaczeniu tego określenia wyraźnie widzimy, że słowa ga i dro(ła) nie występują w znaczeniu chodzenia, ale w znaczeniu istnienia. Nie jest to więc jakieś chodzenie wszędzie, ale bycie wszędzie. Pięć wszechobecności na przykład to (1) odczuwanie, (2) uznawanie, (3) myślenie, (4) dotykanie, (5) myślne działanie. Oprócz tego za wszechobecność uznaje się także niebo. Szczególnie w przypadku nieba widzimy, że nazwa sarvatraga/kuntu droła nie odnosi się do jakiegoś wszech-chodzenia, ale wyraźnie do wszechobecności (tak też jest tłumaczona przez słownikarzy). Na tej podstawie dochodzimy do znaczenia wyrazu pokrewnego gata/siekpa w znaczeniu istoty, istnienia.
   Zanim jednak przejdziemy do właściwego tłumaczenia wyrazu tathāgata, wspomnimy jeszcze o podobnym przypadku językowym, w którym wyraz chodzić odnosi się nie tylko do pojęcia chodzenia. Z takim przypadkiem spotykamy się w cerkiewnosłowiańskim wyrazie chodataj (хода́тай) oznaczającym pośrednika, jako odpowiednik greckiego mesitēs (μεσίτης), czyli pośrednik, rozjemca. Przytaczamy tutaj tę nazwę, aby ukazać podobne zjawisko językowe, kiedy to wyraz chodzić odchodzi od pojęcia chodzenia. Z drugiej strony zastanawiające jest, czy tathāgata również nie mógłby być rozumiany jako taki pośrednik. W znaczeniu pośrednika wydaje się występować inny wyraz sanskrycki, jogin (yogin), tyb. naldziorpa (rnal 'byor pa), a nieobecność tego wyrazu w sutrach Buddy Siakjamuniego1 również mogłaby wskazywać na bliskoznaczność tego pojęcia z tathagatą.
   Jednakże wyraz tathāgata/deśin siekpa jest ściśle powiązany z określeniem tathatā/deśinńi (de bzhin nyid), który możemy rozumieć jako obecność, tożsamość, istotność, właściwość, takość, rzeczywistość. Tak więc ze względu na ową ścisłą więź obu wyrazów – tathatā i tathāgata – powinniśmy w przekładzie jednego i drugiego kierować się zachodzącym między nimi podobieństwem. W ten sposób zauważamy wyraźnie, że w tłumaczeniu określenia tathāgata musimy odejść od znaczenia chodzenia, a skupić się bardziej na znaczeniu bycia, istoty i obecności. Podsuwamy więc jako najlepiej brzmiące i najlepiej odpowiadające znaczeniowo dwa wyrazy – obecny w związku z obecnością i tożsamy w związku z tożsamością.2 To drugie określenie uznajemy za słabsze, ze względu na to, że tożsamy odnosi się do bycia tożsamym z czymś albo kimś, i w ten sposób nie jest tak niezależny w swym wydźwięku, jak obecny.
   Mając na uwadze znaczenia obrazowe i związek z chodzeniem, można jeszcze przyjąć takie tłumaczenia dla wyrazu tathāgata: pośrednik, posłaniec, przybysz, apostoł, ale wówczas dla wyrazu pokrewnego tathatā powinniśmy wybrać słowa pokrewne, takie jak pośrednictwo, posłannictwo, bytność (?), apostolstwo.

   Poniżej wskażemy wybrane zdania z buddyjskiego kanonu świętych pism (tyb. kandziur – bka' 'gyur) w przekładzie z języka tybetańskiego, odnoszące się do znaczenia określenia tathāgata/deśin siekpa.

Rzekome „odpowiedni”, „ja” i „obecny” nie są różnymi znaczeniami.3
།སྣོད་དུ་གྱུར་པ་དང་ང་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

Posiadający rozum i nie mający oporu w słowie jest nazywany „obecnym”.4
།ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ། ཆོས་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།

Własność świętego5 nazywana jest „obecnym”.6
སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱའོ།
Podobnie na innym miejscu:7
།སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།

Rzekomy „obecny” to najlepszy pośród bogów i ludzi.8
དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་དང་མིའི་ནང་ན་མཆོག་ཏུ་གྱུར།

Niesmutny nazywany jest „obecnym”.9
།སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱའོ།

Ten, który obraca słowem nazywany jest „obecnym”.10
ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱའོ།

Dlaczego więc jest nazywany „obecnym”? Jest nazywany „obecnym”, ponieważ nie jest odmienny od tego, co powiedzieli dawni święci.11
།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། སྔོན་འདས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལས་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱའོ།

Przekonał się przez próżność i przez to jest zwany „obecnym”.12
སྟོང་པ་ཉིད་ལས་ངེས་པར་བྱུང་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།

Posiadający tę dziesiątkę zachwytów rozumnego obywatela,13 jest rozumnym obywatelem, ale jest też zwany „świętym”, zwany „obecnym”, zwany „dziesięciosiłem”, zwany „przewodnikiem”, zwany „przewodnictwem”, zwany „wszechwiedzącym”, zwany „wszechwidzącym”, zwany „trwającym w beznamiętności”, zwany „przeżywającym bez ciemności”, zwany „możnym wszystkich słów”.14
བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཅུ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་པས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ཡང་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྟོབས་བཅུ་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདྲེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་འདྲེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཐམས་ཅད་གཟིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཆགས་པ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བསྒྲིབས་པ་མྱེད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་ཞེས་བྱའོ།

Jest zwany „obecnym” przez podobieństwo zrównoważenia w obecności.15
དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ།

Subhuti, rzekomy „obecny” nigdzie nie odszedł, ani z nikąd nie przyszedł. A więc obecny jest zwany „zwycięzcą wroga,16 wyraźnie spełnionym świętym17”.18
རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གར་ཡང་མ་བཞུད། གང་ནས་ཀྱང་མ་བྱོན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའོ།

Obecny nazywany „zwycięzcą wroga, wyraźnie spełnionym świętym”...19
དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་

Ponadto jest zwany „obecnym”, ponieważ obecny wyraźnie, jakościowo, rzeczywiście, zupełnie się uświęcił.20
དེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱའོ།

Synowie Boży, obecny polegając na wyraźnej obecności jest nadzwyczajnym, wyraźnie spełnionym zrozumieniem, rzeczywiście, zupełnie świętym, i tak otrzymuje imię obecnego.21
།ལྷའི་བུ་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཡང་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་འདི་ལ་བརྟེན་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་བརྙེས་སོ།

Obecny jest nieomylnie, rzeczywiście święty. Dlatego jest zwany obecnym.22
དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མ་ནོར་བར་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱའོ།

A Synu Siari, czym jest obecny? Obecnością, obecnością nieomylności, obecnością nieinności – to właśnie ona, synu Siari, jest zwana obecnym.23
།ཤཱ་རིའི་བུ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། མ་ནོར་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ། ཤཱ་རིའི་བུ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱའོ།

Dlaczego ci, którzy są nielękliwi nazywani są „obecnymi obecnych”? Są nazywani „obecnymi obecnych” dlatego, że idą i przyjdą. Dlaczego ponadto wielcy królowie nazywani są „obecnymi”? Są nazywani obecnymi dlatego, że tak ani nie odeszli, ani nie nie odeszli.24
གང་བག་ཚ་བ་མེད་པ་དེ་དག་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བརྗོད་ཅེ་ན། འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་གཞན་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་སོང་བ་ཡང་མེད། མ་སོང་བ་ཡང་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ།

Nazywany „świętym” albo „obecnym” albo „panem świata” albo „wszechwiedzącym”...25
དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བའམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བའམ། འཇིག་རྟེན་གྱི་མགོན་པོ་ཞེས་བྱ་བའམ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་

Mańdziuśri powiedział: Synu Boży, w czasie kiedy rozumny obywatel idzie drogą obecnego, nie zapomina o obecności, przebywa w obecności, posiada dar obecności, sprawiedliwość obecności, cierpliwość obecności, gorliwość obecności, namysł obecności, rozum obecności, roztropność obecności, życzliwość obecności, moc obecności, poznanie obecności... tak więc, jeśli poszedł za obecnością, poszedł za miejscem obecnego, synu Boży, rozumny obywatel jest zwany obecnym.26
འཇམ་དཔལ་གྱིས་སྨྲས་པ། ལྷའི༌བུ༌གང༌གི༌ཚེ༌བྱང་ཆུབ༌སེམས༌དཔའ༌དེ༌བཞིན༌གཤེགས༌པའི༌ལམ༌དུ༌འགྲོ༌བ༌དང༌། དེ༌བཞིན༌ཉིད༌མི༌བརྗེད༌པ༌དང༌། དེ༌བཞིན༌ཉིད༌ལ༌རབ༌ཏུ༌གནས༌པ༌དང༌། དེ༌བཞིན༌ཉིད་ཀྱི་སྦྱིན༌པ་དང༌། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི༌ཚུལ༌ཁྲིམས༌དང༌། དེ༌བཞིན༌ཉིད་ཀྱི༌བཟོད༌པ༌དང༌། དེ༌བཞིན༌ཉིད་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས༌དང༌། དེ༌བཞིན༌ཉིད་ཀྱི་བསམ༌གཏན༌དང༌། དེ༌བཞིན༌ཉིད་ཀྱི༌ཤེས༌རབ༌དང༌། དེ༌བཞིན༌ཉིད་ཀྱི་ཐབས༌དང༌། དེ་བཞིན༌ཉིད་ཀྱི་སྨོན་ལམ༌དང༌། དེ༌བཞིན༌ཉིད་ཀྱི་སྟོབས༌དང༌། དེ༌བཞིན་ཉིད༌ཀྱི་ཡེ༌ཤེས༌དང༌ལྔན༌པ༌དང༌། དེ༌བཞིན'ཉིད་ཀྱི༌སེམས༌ཅན༌མེད༌པ༌དང༌། སེམས་ཅན༌ཡོངས༌སུ༌ཐར༌བར༌བྱེད༌པ་དང༌། སེམས༌ཅན༌གྱི་གནས༌དང༌། འཁོར་བ༌ན༌ཡང༌སྤྱོད་ལ༌སྤྱོད་པ༌ཐམས༌ཅད༌ལས་ཀྱང༌ཡང༌དག༌པར༌འདས༌པ་དང༌། སྤྱོད་པ་ལས་སྒྲོལ༌བར༌བྱེད༌པ༌དང༌། དེ༌ན་ཡང་ཡིན༌ལ༌དེ༌ན༌ཡང༌མ༌ཡིན༌པ༌དང༌། འདི༌ན༌ཡང༌ཡིན༌ལ༌འདི༌ན༌ཡང༌མ༌ཡིན༌པ༌དང༌། གཉིས༌ཀ༌ལས༌དག༌པ༌དང༌། མུན༌པ༌དང༌བྲལ༌བ༌དང༌། རྟག༌ཏུ༌གསལ༌བ༌དང༌། མུན་པ༌མེད༌པ༌དང༌། མུན༌པའི༌ལིང༌ཏོག༌དང༌བྲལ༌བ༌དང༌། དེ༌བཞིན༌ཉིད་ཀྱི༌རྗེས་སུ༌སོང༌བ༌དང༌། དེ༌བཞིན༌གཤེགས༌པའི༌སའི༌རྗེས༌སུ༌སོང༌བ༌དེ༌ལྟར་ན་ལྷའི༌བུ༌བྱང༌ཆུབ༌སེམས༌དཔའ༌དེ༌བཞིན༌གཤེགས༌པ༌ཞེས༌བྱའོ།

Dlaczego nazywany jest obecnym? Jest zwany obecnym, ponieważ otrzymał to za obecnością wszystkich słów.27
།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། གང་འདི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྗེས་སུ་ཐོབ་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱའོ།

Szlachetny synu Siaradwati, rzekomy „obecny” to określenie obecności. Jakie jest określenie obecności? To próżność. W tym, co jest próżnością nie ma „obecnego”, nie ma określenia „obecnego”.28
།བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་དོ།

Synu narodu, to słowo „obecny” jest niewymowne.29
།རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་ནི་སྨྲ་བ་མེད་པའོ།

Synowie narodu, pozbawiony nazw wszystkich słów jest zwany „obecnym”.30
རིགས་ཀྱི་བུ་དག་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མིང་དང་བྲལ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།

Określenie obecny może się kojarzyć z imieniem Boga Jahwe (יהוה), czyli Jestem-Który-Jestem albo po prostu Jestem; a także może przywoływać na myśl postać Pana Jezusa, który żegnając się ze swoimi najbliższymi uczniami, powiedział: „Jeszcze chwila, a nie będziecie Mnie widzieć, i znowu chwila, a ujrzycie Mnie” (Ewangelia według św. Jana 16,16). Nieuchwytność i wyrazistość Bycia objawiają się rzeczywiście w Boskości przechodzącej wszelkie pojęcia. Dlatego też w buddyzmie tybetańskim Bóg Najwyższy czyli Kuntu Zankpo (Kun tu bZang po) nazywany jest mianem Obecnego.31

1  Ograniczam się pod tym względem do sutr mniejszego postępowania (hinajana), które zawierają źródłowe nauki Buddy. Słowo jogin jest natomiast obecne w sutrach większego postępowania (mahajana) i w buddyjskich tantrach.
2  Możliwe, że do przyjęcia jest także określenie istotny w związku z istotnością.
3  Mya ngan las 'das pa chen po theg pa chen po'i mdo, K 54, s. 61. Numeracja K odpowiada pekińskiemu wydaniu Kandziuru, zwanemu Pedurma (dPe bsdur ma).
4  Mya ngan las 'das pa'i mdo, (smad) K 53, s. 142.
5  Buddy.
6  Mya ngan las 'das pa'i mdo, (smad) K 53, s. 409.
7  Mya ngan las 'das pa'i mdo, (smad) K 53, s. 410, 411.
8  Mya ngan las 'das pa'i mdo, (stod) K 52, s. 54.
9  Mya ngan las 'das pa'i mdo, (stod) K 52, s. 258.
10  Mya ngan las 'das pa'i mdo, (stod) K 52, s. 505.
11  Mya ngan las 'das pa'i mdo, (stod) K 52, s. 638.
12  'Dul ba rnam par gtan la dbab pa nye bar 'khor gyis zhus pa'i mdo, K 43, s. 334.
13  Bodhisattwy (bodhisattva).
14  Phal po che'i mdo, (kha) K 36, s. 632.
15  Phal po che'i mdo, (kha) K 36, s. 675.
16  Arhat. Ktoś w rodzaju proroka.
17  Samyak-sabuddha.
18  rDo rje gcod pa, K 34, s. 355.
19  'Dul ba phran tshegs kyi gzhi, (tha) K 10, s. 656.
20  Khri pa, (nga) K 32, s. 299.
21  Khri brgyad stong pa, (kha) K 30, s. 404.
22  Nyi khri, (kha) K 27, s. 640.
23  Sangs rgyas kyi sde snod tshul khrims 'chal pa tshar gcod pa'i mdo, K 63, s. 42.
24  De bzhin gshegs pa bgro ba zhes bya ba'i mdo, K 63, s. 658.
25  De bzhin gshegs pa'i yon tan dang ye shes bsam gyis mi khyab pa'i yul la 'jug pa bstan pa'i mdo, K 61, s. 335.
26  Lha'i bu rab rtsal sems kyis zhus pa'i mdo, K 59, s. 338.
27  kLu'i rgyal po ma dros pas zhus pa'i mdo, K 58, s. 562.
28  rDo rje ri rab chen po'i rtse mo'i khang pa brtsegs pa'i gzungs, K 98, s. 55. To zdanie utwierdza nas w znaczeniu nieokreśloności obecnego i obecności. Jest to więc niepojęte, niewymowne.
29  Yang dag par spyod tshul nam mkha'i mdog gis 'dul ba'i bzod pa'i mdo, K 67, s. 273.
30  'Jig rten 'dzin gyis yongs su dris pa'i mdo, K 60, s. 47.
31  Tak np. w Zla gsang thig le'i rgyud; dPang skong phyag brgya pa; Sangs rgyas kyi yul bsam gyis mi khyab pa bstan pa'i mdo; bLo gros mi zad pas bstan pa'i mdo; dPal gsang ba'i snying po de kho na nyid nges pa'i rgyud kyi 'grel pa phyogs bcu'i mun pa thams cad rnam par sel ba; 'Chi med mdzod kyi rgya cher 'grel pa 'dod 'jo'i ba mo; Phyag chen rgya gzhung; Phyag rgya chen po'i man ngag gi bshad sbyar rgyal ba'i gan mdzod ces bya ba; rGyud sde spyi'i rnam gzhag mkhas pa'i yid 'phrog ces bya ba; 'Phags pa bzang po spyod pa'i smon lam gyi rgya cher 'grel pa 'phags mchog rnams kyi gsang ba'i mdzod ces bya ba i in.