wtorek, 17 lipca 2018

(245) Szkółka: [Pewne wyjaśnienie czterech okoliczności]

Jaki jest więc sposób powstawania z czterech okoliczności? Dusza (sems) i pierwiastki duchowe (sems 'byung) powstają z wszystkich czterech okoliczności, a zaciekawienie niepojęciem ('du shes med pa'i snyoms 'jug) i zaciekawienie ustaniem ('gog pa'i snyoms 'jug) powstają z trzech okoliczności z wyjątkiem okoliczności powiązanej. Nie powstają z okoliczności powiązanej, ponieważ te dwa nie są pojmowaniem wiążącym (skupiającym się, tyb. dmigs byed). Pozostałości niezależnych składów (ldan min 'du byed lhag ma rnams) i materie (bem po rnams) inne niż dwa zaciekawienia powstają z okoliczności przyczynowych i okoliczności osobliwych. Ponieważ Streszczenie „Skarbca” (mDzod Kun btus) mówi: „Dusza i pierwiastki duchowe są tworzone przez cztery; zaciekawienie – przez trzy, z wyjątkiem okoliczności powiązanej. Inne są tworzone z okoliczności osobliwych i przyczyn(/sems dang sems 'byung bzhis bskyed de/ /snyoms 'jug dmigs rkyen ma gtogs gsum/ /gzhan ni bdag rkyen rgyu las bskyed/). Ten wykład czterech okoliczności nie jest mówiony w zgodzie z odłamem innych [tzn. pozostałych obrządków tybetańskich poza bonem], ale jest to opowiedziane bez przekręcania zamysłu własnych źródeł [tzn. pism źródłowych bonu]. Takie jest wyjaśnienie Nimy Tenzina (Nyi ma bsTan 'dzin).

Uwaga odnośnie ostatniego zdania. Nauka o czterech okolicznościach obecna jest we wszystkich obrządkach buddyzmu tybetańskiego, a na tym miejscu pojawia się tylko odmienne jej wyjaśnienie. Ponadto, takie samo wyliczenie czterech okoliczności jest już obecne w naukach wczesnego buddyzmu indyjskiego. Pierwsze chyba wzmianki pojawiają się u Nagardziuny (Nāgārjuna, ok. 150-250 r.) w jego dziele Mūla madhyamika vṛtti akutobaya. Poza tym przedstawione tutaj wyliczenie czterech okoliczności podają także tacy uczeni, jak: Asanga (Asaṅga, IV w.), Wasubandu (Vasubandhu, IV/V w.), Buddapalita (Buddhapālita, ok. 470-550 r.), Bawiweka (Bhāviveka, ok. 500-578 r.), Styramati (Sthiramati, ok. 510-570 r.), Jasomitra (Yasomitra, VI w.), Dźinamitra (Jinamitra, ok. VI w.), Ciandrakirti (Candrakīrti, ok. 600-650 r.), Prtywibandu (Prthivibandhu, VII w.?), Kamalaśila (Kamalaśīla, ok. 740-795 r.), Purnawardana (Purnavardhana, VIII w.), Danaśila (Dānaśīla, ur. IX w.).

poniedziałek, 16 lipca 2018

(244) Szkółka: Określone jako okoliczność bezpośrednia

To dusza (sems) i pierwiastki duchowe (sems 'byung).

Ponieważ tamże (tzn. w mDzod Kun btus) powiedziano: „Gdy tylko ustało umysłowe działanie, pojmowanie tworzy samą świadomość” (/yid la byed pa 'gag ma thag/ /shes pa de ni rig tsam bskyed/), i w Wyróżnieniu trzech określeń (mTshan nyid gsum gyi rab dbye): „Okolicznością bezpośrednią nazywana jest wcześniejsza chwila pojmowania tworząca chwilę późniejszą” (de ma thag rkyen ni/ shes pa skad cig snga mas/ skad cig phyi ma bskyed pa la bya'o/).

wtorek, 10 lipca 2018

czwartek, 5 lipca 2018

(240) Szkółka: Określenie okoliczności osobliwej བདག་རྐྱེན།

Albo taka, że tworzy przedmiotowo, samodzielnie, własny skutek, albo taka, że sprawia utworzenie możnościowo postrzegania treści własnego skutku.
(rang gi 'bras bu rang dbang can du dngos su bskyed pa'am/ rang 'bras yul 'dzin nus su bskyed par byed pa gang rung du gyur ba de)

Ponieważ tak powiedziano tamże (tzn. w mDzod Kun btus): „Okoliczność osobliwa to pomocnica współpracy. Tworzy samodzielnie własny skutek albo tworzy możność postrzegania treści zmysłowej”. (/bdag rkyen lhan cig byed pa'i grogs/ /'bras bu rang dbang can bskyed dam/ /dbang po yul la 'dzin nus bskyed/)

Uwaga. Określenie rangłankciendu (rang dbang can du) przełożone jako samodzielnie można też przetłumaczyć bardziej dosłownie jako samowładnie, samomocnie. Wyraz ten często występuje w znaczeniu niezależnie.

Wyraz dak (bdag), który pojawia się przy okoliczności, cien (rkyen), może oznaczać, że jest ta okoliczność także okolicznością osobową, podmiotową. Wskazują na to również pojęcia pojawiające się w określeniu tej okoliczności, takie jak samodzielność i postrzeganie.

(239) Szkółka: Okoliczność osobliwa

1. Określenie (mtshan nyid)
2. Określone (mtshan gzhi)