niedziela, 29 grudnia 2013

Myśli o postępowaniu łaskawego wybawcy

   Zrozumienie łaskawego wybawcy jest wznioślejsze od zrozumienia samodzielnego namaszczonego, który patrzy tylko na odwracanie zależności. Ten samodzielny namaszczony dokonuje jeszcze rozróżnień. Patrzy na zewnętrzny świat i widzi jego znikomość, więc odwraca się od niego. Pragnie oczyścić się z wszelkich wad winy i zdobyć wolność. Lekceważy wszystko, co pojawia się w duszy i traktuje jako złudzenia. Z przekonaniem odrzuca wszystko co światowe i zmysłowe. Rozmyślając, dochodzi do „zrozumienia głębokiej słowności” (moralności). Tylko tego jednego jest pewien i z tego powodu wypiera się wszelkich działań, poświęcając się zupełnie zrozumieniu i rozmyślaniu. Jego zrozumienie ciągle jest dwoiste – wyróżnia przyczynę i skutek, stałość i znikomość, treść i duszę, rzetelność i pozorność.
   Natomiast łaskawy wybawca, przyjmując cztery rodzaje przeświadczeń,1 nie pozostaje ani na zewnątrz, ani wewnątrz. Nie lęka się więc patrzeć na duszę jako wolną od pojmowania pojęcia. Patrzy w celu zdobycia doświadczenia. Nie odrzuca żadnych doświadczeń jakie pojawiają się we własnej świadomości, ale rozmyśla nad nimi aż zdobędzie zupełną jasność. Przez to szczególne skupienie na duszy, postępowanie to bywa zwane samą duszą (tyb. semcampa – sems tsam pa, sanskr. ćitamatra – cittamātra). Tak też zasadniczą różnicą między samodzielnym namaszczonym a łaskawym wybawcą jest uwzględnienie duszy. Namaszczony wypiera się duszy jako złudnej, a wybawca bierze ją za rzetelną.
   Ten wybawca widzi całą rzeczywistość jako rzutowaną przez duszę. Wszystko jest zależne od niej. Dusza jest sprawcą, z niej wynika rzeczywistość, naczynia i wyciągi (światy i dusze, byty nieożywione i ożywione). Za początek i kres uznaje się własną świadomość. Własna świadomość jest tutaj rozumiana jako sumienie, w którym zbierają się dobre i złe wyrzuty. Jest więc jednostkowa, ale będąc rozumną, jest też w stanie przenikać wszystko, co jest. Obejmuje również wszystkich przez poleganie na łasce. Zatem jednostkowa świadomość za sprawą wzroku poznania i poruszenia łaski ogarnia całość – świat i dusze.
   Mimo przyjmowania postrzeżeń duszy za prawdziwe i pewnego polegania na doświadczeniu zmysłów, w tym postępowaniu także przestrzega się wstrzemięźliwości za pośrednictwem ciała, mowy i myśli. Ponieważ jest się świadomym omylności zmysłów, szuka się czystej istoty duszy, wolnej od pojmowania pojęcia. W ten sposób pojawia się jasne przeświadczenie. Wybawca porusza się za sprawą przebłysków i na ich podstawie buduje rozmyślania. Spełnia poznanie i zasługę, stosując pięć dróg. Przechodzi od czystej świadomości przez jej zastosowanie, widzenie, rozmyślanie, aż wkracza na drogę, na której zanika wszelka nauka. Wyjście poza pojęciowość jest tutaj oczywiste. Już na początku wybawca opiera się na czystych przeświadczeniach, niezakłamanych, wolnych od pojmowania i pojęcia. Pozwala im się rozwinąć przez poddanie się łasce świadomości, zastosowania i widzenia. Na tej podstawie rozmyśla i dzięki zrozumieniu wkracza na drogę nieuczenia się.
   Widząc dobro w rzeczywistości, wzrusza się łaską i z tej pobudki pomaga sobie i innym. W postępowaniu samodzielnego namaszczonego nie było myśli o innych duszach. Tutaj pojawia się pewne wzruszenie nad niedolą innych i działanie zmierzające do usunięcia tej niedoli. Zaczyna się od siebie – zmierza się do doskonałości, poprawiając samego siebie, a później, w czasie doskonalenia, wychodzi się również do innych i wprowadza ich na drogę wiodącą do jednego celu świętości.
   Siedmioma szczegółami wyróżniającymi to postępowanie jest: (1) zrozumienie, (2) działanie, (3) poznanie, (4) gorliwość, (5) roztropność, (6) cel i (7) zadanie. (1) Zrozumienie uwzględnia tutaj rzeczywistość duszy. Nie odrzuca się wszelkich doświadczeń, ale bierze się je pod ostrze osądu i wyciąga z nich prawdę. (2) Działanie jest szersze, bo wychodzi do świata, ale działający nie wchłania światowej trucizny. (3) Uznaje się światło poznania, prowadzi naukowe dociekania, nie odrzucając ich jako szkodliwych. Poznaje się rzeczywistość we wszelkich jej odcieniach. (4) Przez widzenie wielkiego pożytku rodzi się wielka gorliwość do czynienia prawości i pomagania wszystkim duszom. (5) Przez zrozumienie próżności obrazów korzysta się z roztropności. (6) Wszelkimi sposobami dąży się do celu świętości. Nie tylko pokonuje się namiętność w sobie, ale rozwija się poznanie dla innych. (7) Podejmuje się zadania prowadzenia innych do zbawienia.

1  (1) Własność, (2) jedność i rozłączność, (3) sprzeczności niewystępujące razem, (4) świadomość. Nieco szerzej o tym napisano na osobnym miejscu.

piątek, 27 grudnia 2013

(113) Cnoty Nanksiera Lopo

4. Dowody wykształcenia przygodnych i trwałych cnót

Posiadał niepojęte, ale gdyby zaklinał przez trzy lata całą grzywnę złota zwaną puchem, zmiótłby obszar Tybetu.1 Gdyby zaklinał przez trzy miesiące połowę grzywny zwanej orłem, zmiótłby króla z otoczeniem. Za naleganiem Orlicy, Pani Jeziora,2 myśląc o objawieniu,3 wykonywał przez siedem dni zaklinanie całego łutu złota zwanego wdechem. Trzecią częścią rzucił o zmierzchu – wyschło jezioro w Jarlungu4 i węże uciekły. Trzecią częścią rzucił o północy – zabił dwa jelenie z góry Punkpo5 w Jarlungu i stały się górą Garenk.6 Trzecią częścią rzucił o świcie i król Trisong Decen7 został dotknięty chorobą. Opanowała go od stóp do głowy. Król Trisong obiecał, że działając zgodnie z przykazaniem, po zwróceniu okólników, takich jak Dziedzictwo słuchu wielkiego spełnienia z Siangsiungu8 i Pogromca, Góra Ognia,9 oraz tysięcznej miary króla, postawi złoty pomnik miary postaci Ligmići10 w obrębie duchownej góry, śniegowca Tyse,11 w zastępstwie postaci króla Ligmići; pozwoli każdemu żyć słowami; odda prawe szeregi ludności Kurip12 i nie będzie nakładał na nią podatków. Teraz też obrządek słowa z Siangsiungu nie wygasł jako kopalina13 i stał się błogosławiony. Szerzej na boku.14
   Myśląc o szukaniu przykazań tego głębokiego słowa, uprawiał sztukę pocisków na zejściu urwiska Siank15 i zapanował nad wszystkimi męskimi rodzajami światowców. Wówczas król możnych, Bóg Łona Słonecznego oddał żywe serce oraz obiecał działać i strzec objawienia nieutwierdzany przez piewców.16 Zapanował nad wszystkimi żeńskimi rodzajami światowców. Lekarka, Królowa Jeziora17 oddała żywe serce oraz działała i strzegła objawienia nieutwierdzana.18 Wcielał się wszelako w niepewne postacie, takie jak świecący, szklany róg.


1  Zaklinanie w tym przypadku wydaje się oznaczać przeklinanie, kiedy zazwyczaj odnosi się ono do błogosławienia, naznaczania i wywyższania. Takie dwojakie zastosowanie słowa można też zauważyć w pismach Nanksiera Lopo, jak na przykład w Przekazie jednostkowego dzieła Góry Ognia (Me ri gcig sgrub bka' ma'i lugs): „Oho! Oto słowo – trucizna kwasoty, balsam – ten król lekarstw, są Bogiem Poznania, jeśli rozumiesz; są jadem pięciu trucizn, jeśli nie rozumiesz. Są ożywiającym lekarstwem, a stają się uśmiercającą trucizną. Zaklinając je, wyrzucam. Gdy trafiają do Boga, staje się uświęcony. Gdy trafiają do słowa, staje się wykonane. Gdy trafiają do prześladowcy, obracają w proch i pył. A więc, prześladowcy, zmiatajcie gdzieś indziej. Oom gekhot agne dzala fat!”.
2  Ciungza Codzial (Khyung za mTsho rgyal).
3  Piewca chciał uchronić objawienie słowa przed zniszczeniem.
4  Yar lung. Południowa Dolina. Miejsce w południowym Tybecie.
5  sPungs po. Kopiec albo Zwłoki.
6  lNga rengs. Pięciorakie Odrętwienie? Czy góra zmieniła swój kształt? Góra i rogi dwóch jeleni dają liczbę pięć.
7  Król Trisong Decen (790-844 r. po n. Chr.) prześladował w tym czasie wyznawców bonu. W dziejach buddyzmu jest on wspominany jako osoba pobożna, Słowny Król (Chos rgyal) i czczony za wprowadzenie buddyzmu z Indii do Tybetu. W dziejach bonu natomiast pamięta się o tym, że prześladował wyznawców, był człowiekiem małostkowym i zachłannym. Imię Trisong Decen (Khri srong lDe btsan) wydaje się znaczyć Prosty Tron, Opiekuńczy Bóg (trudno o ścisły przekład).
rDzogs pa chen po Zhang zhung snyan rgyud.
Geko Meri (Ge khod Me ri). Zbiór tych pism występuje pod różnymi nazwami na przestrzeni wieków.
10  Lig mi rkya. Jego imię podawane jest w różnych zapisach. Obecnie na Zachodzie upowszechnił się zapis Ligmincza (Ligmincha). Był on ostatnim królem kraju Siangsiung, zabitym w zamachu.
11  Ti se. Tzn. Kajlas (Kajlaś).
12  Gu rib. Prawe szeregi (g.yas gral) zdają się tutaj oznaczać właściwe miejsce w radzie królewskiej.
13  Te pisma nie były chowane przed prześladowaniami.
14  Na innym miejscu powiedziano o tym więcej.
15  Shangs. Nos. Obszary Tsang (gTsang) w Tybecie. Określenie zejście urwiska może być nazwą własną, która w języku tybetańskim brzmi Kepa Drosiol (Gad pa 'Grod shol).
16  Utwierdzanie albo wykonywanie dzieła (bsgrub pa) oznacza tutaj spełnianie szczególnego zadania. Zazwyczaj zatrudnienie jakiejś osoby lub ducha do pracy i strzeżenia objawienia wymaga stworzenia szczególnych warunków. Tutaj Bóg Łona Słonecznego, Nipankse (Nyi pang sad), zobowiązał się tego bez niczego.
17  Men Kuma Raca (sMan Ku ma Ra tsa). Na tym miejscu jej imię wydaje się być podane w sanskrycie. Możliwe, że jest ona tą samą osobą, co wymieniona wcześniej Jeziorna Lekarka, Comen (mTsho sman). Bóg Łona Słonecznego, Nipankse (Nyi pang sad), i Lekarka, Menmo (sMan mo), są od tego czasu szczególnymi stróżami dziedzictwa słuchu z Siangsiungu (Zhang zhung snyan rgyud).
18  To utwierdzanie (por. przyp. 16) wydaje się znaczyć także nagradzanie, opłacanie albo wzmacnianie.

Kompilator: Pa Tendzial Zankpo (sPa bsTan rgyal bZang po), 1419 r.
Źródło: rDzogs pa chen po Zhang zhung snyan rgyud kyi brgyud pa'i bla ma'i rnam thar, wyd. Gangs Ti se bon gzhung rig mdzod dpe tshogs/ deb nyer bzhi pa/ rDzogs chen snyan rgyud bka' rgyud skor bzhi, Amdo 2009, s. 19-20; także inne wydania, jak Lokesh Chandra, History and doctrine of Bon-po Niṣpanna-Yoga (w Śata-Pitaka Series 73), New Delhi 1968

Przekład z tybetańskiego i przypisy: Jakub Szukalski


།བཞི་བ་ཐུན་མོང་དང་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྲུབ་རྟགས་ནི།

བསམ་ལས་འདས་པ་མངའ་ནའང་། སྤུ་བྱ་བ་གསེར་སྲང་གང་ལ་ལོ་གསུམ་སྔགས་ན། བོད་ཁམས་ཕུང་། ཁྱུང་བྱ་བ་སྲང་ཕྱེད་ལ་ཟླ་བ་གསུམ་སྔགས་ན། རྒྱལ་པོ་འཁོར་བཅས་ཕུང་། ཁྱུང་ཟ་མཚོ་རྒྱལ་གྱིས་ཞུ་ནན་ཕུལ་ནས། བསྟན་པ་ལ་དགོངས་ནས། རྔུབ་བྱ་བ་གསེར་ཞོ་གང་ལ་སྔགས་ཏེ་ཞག་བདུན་བསྒྲུབས། སུམ་ཆ་སྲོད་ལ་འཕང་། ཡར་ལུང་གི་མཚོ་སྐམས་ཀླུ་བྲོས། སུམ་ཆ་ནམ་ཕྱེད་ལ་འཕང་། ཡར་ལུང་སྤུངས་པོ་རིའི་ཤ་བ་གཉིས་བསད། ལྔ་རེངས་ཀྱི་རི་ཡོད། སུམ་ཆ་ཐོ་རངས་ལ་འཕང་པས། རྒྱལ་པ་ཁྲི་སྲོང་སྡེ་བཙན་བསྙུང་གིས་ཟིན། ཞབས་སྤྱི་ཐོག་བླངས་པས་དབང་དུ་འདུས། བཀའ་བཞིན་བསྒྲུབས་ནས། རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ཞང་ཞུང་སྙན་རྒྱུད། གེ་ཁོད་མེ་རི་ལས་སོགས་སྐོར་རྣམས་དང་། རྒྱལ་པོའི་སྟོང་ཚད་ལ་ཕུལ་རྟིང་། རྒྱལ་པོ་ལིག་མི་རྐྱའི་སྐུ་ཚབ། བླ་རི་གངས་ཏི་སེའི་མགུལ་དུ། གསེར་གྱི་མཆོད་རྟེན་ལིག་མི་རྐྱའི་སྐུ་ཚད་ཅིག་བཞེངས་པ། བོན་རྣམས་སོ་སོ་ལ་བཞུགས་སུ་འཇུད་པ། གུ་རིབ་ཀྱི་མི་སྡེ་ལ་གཡས་གྲལ་དང་ཁྲལ་མི་བསྐོད་པ། རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་གིས་ཁས་བླངས་དམ་དུ་བཅས་པས། ད་ལྟ་ཡང་བོན་ཞང་ཞུང་རྒྱུད་གཏེར་དུ་མ་ནུབ་ཅིང་། བྱིན་རླབས་ཆེ་བ་ཡང་དེ་ཙུག་ལགས་སོ། །རྒྱས་པ་ཟར་ན་ཡོད། བོན་ཟབ་མོ་འདི་ཡི་བཀའ་གསུང་ཞིག་བཙལ་དགོངས་ནས། ཤངས་ཀྱི་གད་པ་འགྲོད་ཤོལ་དུ། བཙོའི་སྒྲུབ་པ་མཛད་དེ༑ སྲིད་པའི་ཕོ་རིགས་ཐམས་ཅད་དབང་དུ་བསྡུས། དེ་དུས་དབང་ཆེན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཉི་པང་སད་ཀྱི་སྲོག་སྙིང་ཕུལ་ཏེ། གྱེར་སྤུངས་རྣམས་ཀྱིས་མ་བསྒྲུབས་པར་ལས་བྱེད་ཅིང་། བསྟན་པ་སྲུང་བར་ཁས་བླངས། སྲིད་པའི་མོ་རིགས་ཐམས་ཅད་དབང་དུ་བསྡུས། སྨན་ཀུ་མ་ར་ཙས་སྲོག་སྙིང་ཕུལ། མ་བསྒྲུབས་པར་ལས་བྱེད་བསྟན་པ་སྲུང་ངོ་། །སྐུ་མ་ངེས་པ་ཤེལ་གྱི་རྣ་རུ་འོད་འཕྲོ་བ་ལས་སོགས་ཅིར་ཡང་སྤྲུལ་ལོ།

piątek, 13 grudnia 2013

Przeznaczona

Strzała nastawiona jest na cel.

Przysłowie tybetańskie, zaczerpnięte z Bod kyi gtam dpe. Tibetan Proverbs, Library of Tibetan Works & Archives, Dharamsala 1996, Reprint 2007, s. 93. Przekład z tybetańskiego: Jakub Szukalski.

།མདའ་འབེན་ལ་འཁྱོལ་བ།

ཞེས་བོད་ཀྱི་གཏམ་དཔེའ་ལས་བྱུང་ངོ༌།

niedziela, 8 grudnia 2013

Gorzkie prawdy

Choć niemiła to rada,
słowem serce porusza.

Przysłowie tybetańskie, zaczerpnięte z Bod kyi gtam dpe. Tibetan Proverbs, Library of Tibetan Works & Archives, Dharamsala 1996, Reprint 2007, s. 75. Przekład z tybetańskiego: Jakub Szukalski.

།གཏམ་དེ་སྙན་པོ་མེད་ཀྱང༌།
།ཚིག་གིས་རང་སེམས་འགུལ་བ།

བོད་ཀྱི་གཏམ་དཔེ་ལས་བྱུང་ངོ༌།