(12) Szkółka: Równoznaczniki i wyrazy bliskoznaczne ཡིན་ཁྱབ་མཉམ། ཡོད་ཁྱབ་མཉམ།

Krótkie wyjaśnienie odnośnie określeń równoznacznik i wyraz bliskoznaczny.

Jin ciapniam (yin khyab mnyam), które przełożono jako równoznacznik, oznacza w rozumieniu buddyjskiej nauki takie pojęcie, które istotowo jest wspólne. Np. weźmy wyrazy pojęcie (shes bya) i słowo (bon), które uważane są za równoznaczniki (yin mkhyab mnyam). Przyjmuje się, że jeśli jest pojęciem, to jest słowem; jeśli jest słowem, to jest pojęciem. Np. biały kieł – jeśli biały kieł jest pojęciem, to jest słowem; jeśli jest słowem, to jest pojęciem.

Z kolei jo ciapniam (yod mkhyab mnyam), które przełożono jako wyraz bliskoznaczny, oznacza w rozumieniu buddyjskiej nauki takie pojęcie, które jest wspólne tylko bytowo. W ten sposób, podobnie jak wyżej, jeśli jest (bywa) pojęcie, to jest (bywa) słowo; jeśli jest słowo, to jest pojęcie. Np. jeśli biały kieł bywa pojęciem, to bywa słowem; jeśli bywa słowem, to bywa pojęciem.

Wyraz ciapniam (khyab mnyam) można rozumieć jako wzajemne obejmowanie, współzawieranie, współzachodzenie, równoległość, paralelizm. Jin ciapniam (yin khyab mnyam) dotyczy współzawierania istotowego, a jo ciapniam (yod khyab mnyam) – współzawierania bytowego (naturalnego?).

To wyjaśnienie nie jest obecne w podręczniku Nimy Tenzina. Jest ono streszczeniem tego, co przeczytałem i usłyszałem gdzie indziej.

(11) Szkółka: Określenie zależności རྟེན་འབྲེལ།

Uwzględnienie innego słowa wobec umysłu.

(blo ngor bon gzhan la ltos nas grub pa)

Inne możliwości tłumaczenia: Uwzględnienie innego słowa w istocie umysłu.

Inne wyrazy mogące tłumaczyć rten 'brel (zależność): stosunek (to w odniesieniu do obecnego znaczenia; oprócz tego wyraz ten posiada wiele różnych znaczeń, których tutaj nie będziemy przytaczać).

To należy do bliskoznaczności treści.

(10) Szkółka: Określenie możliwości སྲིད་པ།

Zauważone w byciu.

(yod par dmigs pa).

Inne możliwości tłumaczenia: Spostrzeżone (pojęte) w byciu, zauważone (spostrzeżone, pojęte) jako bycie.

Inna wyrazy mogące tłumaczyć srid pa (możliwość): bywałość, bycie, istnienie

To należy do bliskoznaczności treści.

(9) Szkółka: Określenie słowa བོན།

Zachowujące własne określenie.

(rang gi mtshan nyid 'dzin pa)

Inne możliwości tłumaczenia: trzymające własne określenie, pojęcie własnego określenia (znamienności, definicji, charakterystyki).

Uwaga. W pozostałych obrządkach tybetańsko-buddyjskich wyrazowi pon (bon) odpowiada cio (chos, sanskr. dharma), mające podobne określenie: zachowujące własną istotę (rang gi ngo bo 'dzin pa). Sanskrycki wyraz dharma będący odpowiednikiem cio i pon wydaje się nawiązywać do pojęcia zachowywania, trzymania, dzierżenia, które pojawia się w określeniu słowa (bon/chos).

Więcej wiadomości o wyrazie pon (bon) w pracach:

Zapiski o tybetańskim słowie bon i próba jego przekładu,

Unsolved 'Bon' Puzzle: A Survey of the Classical Definitions of the Word 'Bon' (Kalsang Norbu Gurung).

To należy do bliskoznaczności treści.

(8) Szkółka: Określenie bycia ཡོད་པ།

Wyobrażone wymiernie.

(tshad mas dmigs pa)

Inne możliwości tłumaczenia: Zauważone (zobaczone) przez kryterium (wzór, miarę).

Inne wyrazy mogące tłumaczyć yod pa (bycie): istnienie, mienie.

To należy do bliskoznaczności treści.

Bezzwłocznie

Czyńcie prawość, nie odkładając jej na później.
 

Tonpa Sienrap (sTon pa gShen rab), Dri ma med pa gzi brjid rab tu 'bar ba'i mdo (Opowieść o rozpaleniu nieskalanego blasku), Tenzin Namdak, Delhi 1964-1967, t. 2, s. 37.
 

དགེ་བ་ལ་ཕྱི་བཤོལ་མེད་པར་བྱ།
 

སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཀྱིས་དྲི་མ་མེད་པ་གཟི་བརྗིད་རབ་ཏུ་འབར་བའི་མདོ་ལས་གསུངས་སོ།

Groźne

Krętacz udający szczerość
gładkie usta skryte ostrza
kolce owinięte w jedwab

Przysłowie tybetańskie. Zaczerpnięte z podręcznika do języka tybetańskiego dla klas czwartych ('Dzin grwa bzhi pa'i slob deb nyin byed), Bod gzhung shes rig dpar khang 2007¹⁰, s. 136. 

Przekład z tybetańskiego: Jakub Szukalski.

གཡོ་ཅན་དྲང་བརྫུས།

ཁ་འཇམ་ཁོག་རྩུབ།
ཚེར་མ་དར་གཏུམས།

བོད་པའི་གཏམ་དཔེ་ནས།